banner264

16.10.2020, 13:14

Birgi'nin Kavakları

Mutlu insanlar melodiye, mutsuz insanlar ise sözlere dikkat ederek müzik dinlermiş. Benim durum çok daha vahim sanırım, şarkıların, türkülerin nasıl yazıldıklarına varıncaya kadar irdeliyorum. Sonra beni tutabilene aşk olsun, hikayelerini bilerek bir şarkı okumak, harman yerinde bir yangının ortasında kalmak gibi.

Ege türkülerinden en çok sevdiğimdir İzmir’in Kavakları. Ege denildiğinde de ilk akla gelendir EFELER. Efe; özellikle Aydın, Denizli ve Muğla illeri ile Ödemiş ilçesinde yaşamış silahlı ve mevcut düzene başkaldırmış olan zeybeklerin arasından mert ve kahraman kişiliğiyle şeçilmiş liderlerine verilen isim.

Ve bir yol hikayesinden önce bir türkü hikayesi paylaşalım.

‘Çakırcalı (Çakıcı) Mehmet Efe, zeybek olan babası Ahmet Efe’nin öldürülmesine tepki olarak dağa çıkmıştır. Yaklaşık 15 yıl süren zeybekliği sırasında çok sayıda çatışmaya girerek birçok hasmını öldürmüştür. Bunlardan biri de vaktiyle aile dostu olan Kamalı Mustafa Efe’dir. Çakırcalı Mehmet Efe’nin kızanlarından birine Kamalı Mustafa’nın köyü Kışla’dan bir kız kaçırılacaktır. Zeybekler gece vakti yanlışlıkla Kamalı’nın eşini kaçırırlar. Durumu anlayan Çakırcalı Mehmet, kadını derhal geri gönderip Kamalı’dan özür dilese de iş, namus davasına dönüşür. Kamalı olayı öğrenince dağa çıkıp Çakırcalı Mehmet’in hasmı Köselioğlu Efe’nin çetesine katılır. Köselioğlu çetesini bir şölen sırasında pusuya düşüren Çakırcalı, Efe’yi öldürür, Kamalı ise bacağından yaralanmış olarak kurtulur. Bundan sonra aralarındaki husumet iyice artan iki efe, kıyasıya bir mücadele içine girerler. Sonunda Birgi’de düzenlenen yemek davetine katılan Kamalı Zeybek, Çakırcalı Mehmet Efe’nin baskınına uğrayarak baş zeybeği Hacı Mustafa tarafından vurularak öldürülür. Uzun boylu, yakışıklı, mert bir efe olan Kamalı Zeybek’in ölümü üzerine çok ağıtlar yakılıp, türküler söylenmiştir.’

İzmir’in Kavakları diye bildiğimiz türkü bir çok kaynakta Ödemiş’in Kavakları ya da Birgi’nin Kavakları diye geçer. Ahhhh BİRGİ, ben şimdi bu hikayeyi bilip de nasıl gezerim sokaklarında ( açarım Bedia Akartürk’ten Ödemiş Konaklarını, salına salına da gezerim ).

Bozdağ’ın yamaçlarındaki ovada Ödemiş’in Kavaklarını göremesek de, yol boyunca peyzaj ve bahçe düzenleme firmalarını geçerek, Türkiye’nin en bereketli havzalarının ortasında kurulmuş Birgi’ ye, efelere selam vererek girdik bir ikindi vakti. 

1996 yılında sit alanı ilan edilen bölge 2012’de UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi’ne eklenmiş ve eski zamanları yaşatıyor hala. M.Ö. 3000’lerden bu yana medeniyetlere ev sahipliği yapmış. Aydınoğulları’nın başkenti olmuş, Kurtuluş Savaşı’nda sivil hareketin başladığı yer olmuş. Lidya, Pers, Bergama Krallıklarının, Roma ve Bizans İmparatorluklarında kalmış. Birgi, 1426’da tamamen Osmanlı egemenliğine girmiş. Aynı zamanda Birgi önemli bilim adamları yetiştirmiş; ilk Türk denizcilerinden olan Umur Bey, ilk müslüman doktor Celaleddin Hızır El Aydıni bunlardan bazıları. Sadece medeniyetlere değil, günümüzde “Unutursam Fısılda”, “Yeşil Deniz” “Görevimiz Tatil” gibi dizi ve filmlere de ev sahipliği yapmış Birgi. 

Efelerin ayak izlerini bıraktığı daracık sokaklarda, eski konaklar, medreseler, türbeler Unutursanız Fısıldarız der gibi fısıldıyor sanki kendi öykülerini. Her ne kadar korunmaya alınmış olsa da bazı konaklar öksüz kalmış, kapılarından giren de çıkan da yok. Bahçelerinde çocuk sesleri yerine akşamları baykuş sesleri duymak içinizi ürpertebilir. Kim bilir kaç aile oturdu bu konaklarda, özenerek yaptıkları, yaşadıkları bu yuva şimdi fotoğraflarımızı süsleyen bir virane sadece.

Tarih kokan köylerde en çok ilgi çeken yerler ibadethanelerdir ve şanslıyız ki 1312’de Beylikler döneminin ilk camilerinden olan ULU CAMİİ ( Aydınoğlu Mehmet Bey Camii ) minaresi, köyün en güzel süsü. Çivi kullanılmayan ahşap işçiliğiyle de dikkat çeken Camii, çinilerle kaplı minaresiyle kendine hayran bırakıyor. 

Aydınoğulları Beyliği'nin kurucusu Aydınoğlu Mehmet Bey’in “Sultan Şah” olarak anılan kız kardeşi Hanzade Hatun için yaptırdığı Sultan Şah Türbesi de kentin meydanında köy kahvesine giderken gördüğümüz eserlerden. 

Bu yol hikayemde kahramanlarım kızlarım olduğundan, her bir adımda sabır çekmeyi unutmadan ilerliyorum ‘anneciğim yorulduk, hep aynı evler işte, hadi dönelim artık’ cümlelerine, dıştan sadece peki anneciğim demek zorunda kalıyorum . Kavakların yerini alan çınar ağaçlarının serinliği, minarelerin altında gezmenin güven ve huzuruyla, dantel perdeli evlerden bize bakan çocuklara el sallayarak Birgi sokaklarında gezmek, kızlarıma rağmen serotonin seviyemi arttırdı. 

Köyde bazı evlerin duvarlarında grafitiler görmek geçmişle bugün arasında zaman algımızla saklambaç oynar gibi. Sokaklarda gezerken her dakika burada da fotoğraf alalım diyen ben, lastiği patlamış, bir zamanlar tarlalarda kral gibi salınan şimdi çoktan kaderine terkedilmiş bir traktöre tüm uyarılara rağmen binerek anı ölümsüzleştirmeyi başardım.

Çakıroğlu Konağına giden sokakta sağlı sollu cafeler ve sanat atölyeleri, köyün ruhunu yansıtacak şekilde dizayn edilmiş, alacaksın eline Gabriel Garcia Marquez – Yüzyıllık Yalnızlık kitabını, yanına da şöyle tavşan kanı çay, saatlerce oturur okursun kitabını keyifle.

Çakıroğlu Konağı demişken, beldenin mimari sembollerinden biri. 1763’te Mustafa Şerif Çakırağa tarafından, ahşapları Venedik’ten getirilerek yapılan üç katlı görkemli bir konak. Avrupa mimarisinin de izlerini taşıyan konağın dış yüzündeki işlemeleri, kalem işi süslemeleri ve mimarisi ile göz dolduruyor ( fotoğraf sanatçılarım güzel görüntü alamadığından netten girip bakınız J ). 

Sakin, huzurlu, nostaljik bir gün geçirmek isterseniz, yüzlerce yıldır gölgesi ve meyveleriyle bizleri besleyen ceviz, kestane ve çınar ağaçlarının arasında Sarıyar Deresinin iki yamacına kurulu gizlenmiş bu cennet tam sizlik. Alın sevdiğinizi kaçın gelin bir hafta sonu. Organik ürünlerle bir köy kahvaltısı, akşam yemekte oğlak güveç, soğan yahni ve tahinli baklava artık sonrası size kalmış.

Kısa sürede hızlı bir tur atınca yorgunluğumu Bıçakçı Çeşmesinde elimi yüzümü yıkayıp ferahlayarak attım. Çeşmede Roma döneminden kalma, boğa başlı mermer lahit de kullanmışlar farklı bir mimari olmuş. Yaprağında gözüm yok, Kamalı da zeybek vurulmuş Çakıcı’ya sözüm yok diyerek buradaki incir ağacının altında oturdum ( şarkıda kavak ağacı olsa da), bir sonraki rotamı nereye kiminle çevirsem diye düşünmek tüm yorgunluğumu da aldı.

Benden bu kadar, bir güzellik yapın ve bir de şimdi dinleyin Candan ERÇETİN’den İzmirin Kavakları’nı, çok söze gerek yok aslında;

‘Ne zaman bir köy türküsü duysam, şairliğimden utanırım’ … demiş Bedri Rahmi EYÜBOĞLU

Hoş Kalın, Hoşçakalın …

Yorumlar (16)
uğur bayram 2 hafta önce
ege türkülerinin her birinin hikayesini yazsan ömür yetmez. harika yazı, harika anlatı, harika bir gezi olmuş. emeğine sağlık
Ümran 2 hafta önce
Çokkkk teşekkürler
sevgi haftacı 2 hafta önce
Harika olmuş emegine saglık
Ümran 2 hafta önce
Sağol canım benim
Kaan aydın 2 hafta önce
Muhteşem....
Ümran 2 hafta önce
Çokkk teşekkür ediyorum
MUZAFFERLİNKA 2 hafta önce
UNUTURSAM FISILDA'YI İZLİYORDUM TAM DA . BÖYLE YERLERDE YAŞAMAYI ÇOK İSTERDİMM :(
Ümran 2 hafta önce
Aaaa nasıl güzel denk gelmiş
Sevdalinka 2 hafta önce
Süper bir gezi yazısı. Egeye gittim sayende
Ümran 2 hafta önce
Çoookkk sevindim beğenmene
berrin 2 hafta önce
Ellerin yureyinsaglik umrancim cok begendim
Ümran 2 hafta önce
Ablaların birtanesi
Meltem 1 hafta önce
Sözleri derin anlamlar içermeyen, şiirsellikten uzak şarkıları dinlemeyi sevmem...Ama beste de güzel olmalı sözler gibi...Yani ben hem mutlu, hem mutsuzum Birgi'deki o yıkık ama hala ayakta olan konaklar gibi...
Ümran 1 hafta önce
Verilmek istenen mesaj ancak bu kadar güzel anlaşılırdı
Meltem 1 hafta önce
Sözleri derin anlamlar içermeyen, şiirsellikten uzak şarkıları dinlemeyi sevmem...Ama beste de güzel olmalı sözler gibi...Yani ben hem mutlu, hem mutsuzum Birgi'deki o yıkık ama hala ayakta olan konaklar gibi...
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
22°
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 6 16
2. Fenerbahçe 6 14
3. Galatasaray 6 10
4. Karagümrük 6 8
5. Çaykur Rizespor 6 8
6. Kasımpaşa 6 8
7. Antalyaspor 6 8
8. Malatyaspor 6 8
9. Göztepe 6 7
10. Erzurumspor 5 7
11. Başakşehir 6 7
12. Beşiktaş 5 7
13. Gaziantep FK 6 7
14. Sivasspor 5 7
15. Hatayspor 4 7
16. Konyaspor 5 6
17. Kayserispor 5 6
18. Trabzonspor 6 5
19. Denizlispor 6 5
20. Gençlerbirliği 5 4
21. Ankaragücü 4 1
Takımlar O P
1. Tuzlaspor 7 17
2. İstanbulspor 7 16
3. Adana Demirspor 7 14
4. Samsunspor 7 14
5. Ankara Keçiörengücü 7 13
6. Altınordu 7 13
7. Giresunspor 6 11
8. Altay 6 10
9. Balıkesirspor 7 10
10. Adanaspor 7 9
11. Akhisar Bld.Spor 7 9
12. Bursaspor 7 7
13. Menemen Belediyespor 7 6
14. Bandırmaspor 7 5
15. Ümraniye 7 5
16. Ankaraspor 7 4
17. Boluspor 7 3
18. Eskişehirspor 7 3
Takımlar O P
1. Everton 6 13
2. Liverpool 6 13
3. Aston Villa 5 12
4. Leicester City 6 12
5. Leeds United 6 10
6. Southampton 6 10
7. Crystal Palace 6 10
8. Wolverhampton 6 10
9. Chelsea 6 9
10. Arsenal 6 9
11. Tottenham 5 8
12. West Ham 6 8
13. Man City 5 8
14. Newcastle 6 8
15. M. United 5 7
16. Brighton 6 5
17. West Bromwich 6 3
18. Burnley 4 1
19. Sheffield United 6 1
20. Fulham 6 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 7 14
2. Real Madrid 6 13
3. Granada 6 13
4. Villarreal 7 12
5. Atletico Madrid 5 11
6. Cádiz 7 11
7. Osasuna 6 10
8. Elche 5 10
9. Getafe 6 10
10. Real Betis 7 9
11. Eibar 7 8
12. Barcelona 5 7
13. Sevilla 5 7
14. Valencia 7 7
15. Deportivo Alaves 7 7
16. Athletic Bilbao 6 6
17. Huesca 7 5
18. Celta de Vigo 6 5
19. Levante 5 3
20. Real Valladolid 7 3
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 28 Ekim 2020
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı