07.10.2020, 12:55

Kapalı Maraş

Eski bir gramofondan yükselen devri düşük buzuki–bağlama tınısında bir ses duyuyor paslı kulaklar.

Nostalji oluyor içten bir şarkı.

Şarkının adı; Kapalı Maraş…

***

Kıbrıs…

Rivayete göre bakır (copper) madenine ilk rastlanan yer…

Yabancı dilde telaffuzundan mıdır bilinmez (kopıı denilince) kulağa Kıbrıs adını çağrıştırıyor.

Kapalı Maraş denince sizde ne çağrışıyor?

1974 barış harekâtından sonra kimseye yer, hiçbir yurda yar olmayan Maraş’ın akla ziyan durumu elbette!

KKTC Başbakanı Ersin Tatar’ın, 1974 yılından bu yana kapalı olan kıyı beldesi Maraş’ın sahillerinin 08 Ekim tarihinden itibaren açılacağını duyurmasının ardından yer yerinden oynadı.

Başta Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın tam destek verdiği bu fikre, Yunanistan ve Birleşmiş Milletler elbette karşı çıkıyor.

Peki neden bu kadar önemli bu Maraş?

Pek çoğumuz Maraş’ı biliyor ve canlı şahidi olduğu için oracıkta bırakıyoruz ama yeni nesil, Maraş’ı sadece Akdeniz bölgesinde bir il olarak biliyor!

(Hoş birçoğumuz Kahramanmaraş’ın Akdeniz’e ait olduğunu bile bilmiyor ama konumuz bu değil!)

Akdeniz’in en önemli adalarından biri olan Kıbrıs’ı biraz anlatmak istiyorum sizlere.

Coğrafi olarak Akdeniz’in üçüncü büyük adası olan adaya en yakın ülke, 70 km. mesafe ile ülkemiz…

Yüzölçümü 10.000 km² olan adanın bugün %35’i Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinin, %60’ı Güney Kıbrıs Rum Yönetiminin, %3 ü İngiltere’nin (herifler burayı da parsellemişler!) ve %2’si de Birleşmiş Milletler Barış Gücünün bulunduğu ara bölgeye ait…

Coğrafi olarak Anadolu’nun tabii bir uzantısı, tarihi açıdan da yaklaşık beş yüz yıldır insanı, kültürü, eserleriyle Türk varlığının ayrılmaz bir parçası olan Kıbrıs adası, Yunan halkının da dediği gibi tarihi ve kültürel açıdan Yunan kimliğini taşıyor. Çünkü Osmanlı İmparatorluğu’nun Kıbrıs’ı ele geçirmesinden sonra Anadolu’dan mecburi göç hareketiyle yerleştirilen Türkler, 18’nci Yüzyılın sonlarında adada çoğunluğu oluşturmuşlar.

1878 İngiliz egemenliği döneminden sonra çok defa göçe zorlanan Kıbrıslı Türklerin çoğunluğu, Lozan anlaşmasından sonra Türkiye’ye iltica etmiş. Bu nedenle de anlaşmadan önce yarım milyonu bulan Türk nüfusu 1960’larda 100.000’e düşmüş.

Askeri ve ticari nedenlerle her zaman stratejik bir konumda bulunan ve tarih boyunca birçok devletin istilasına uğrayan ada, Osmanlı İmparatorluğu tarafından 1571 yılında ele geçirilmiş, 1878 yılına kadar da Osmanlı’nın yönetiminde kalmış.

İşte bu tarihten itibaren; ada canavarı, bencil ve kibirli İngilizlerin yönetimine geçen Kıbrıs, 1960 yılına kadar da yine İngilizler tarafından üs olarak kullanılmış.

1963 yılına kadar 3 yıllık bir dönemde Bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti olarak tarih kitaplarına geçen Kıbrıs’ta Rumlar, Enosis’i gerçekleştiremeyeceklerini sonunda anlamış.

(Enosis: Megalo İdea, yani büyük fikir kapsamında Kıbrıs’ı sadece Rum yönetimine vermek anlamına geliyor)

1967’de patlak veren Kıbrıs krizi, Rumların Enosis inadından vazgeçmeyeceklerinin işareti olunca harekât şart oluyor ve 1973 yılında hükümete gelen MSP-CHP koalisyonunda dönemin Başbakanı Bülent Ecevit, hiçbir ülkenin desteğini alamayarak Türk halkının haklarını geri almak adına adaya harekât düzenliyor.

Özellikle dostumuz olduğunu iddia eden ve sadece kendi çıkarları için kılını sallayan ABD, bu harekâta karşı çıkarak 3 yıl boyunca ülkemize askeri ve ekonomik ambargo uyguluyor.

Ülkemiz ve Yunanistan arasındaki en büyük sorun olan Kıbrıs meselesi, hala çözümlenebilmiş değil. Türk tarafı adanın bir Rum devleti olmadığını defalarca tekrar etse de Rum tarafı ‘siyasi eşitlik’ tezinde yuvarlak cümleler kuruyor!

Ortak yönetimde ise Türk tarafı daha ılımlı bir çizgi çizerken, Rum tarafı hala ‘hep bana, hep bana!’ diyerek tüm ılımlı ve adil tekliflere kapıları kapatıyor.

Halen adadaki toprağın %35’ini elinde bulunduran Türk tarafının bu hakkını da fazla bulan Rum tarafı, bu oranı %25’lere düşürmeyi planlıyor.

Vee Kapalı Maraş, diğer adıyla Akdeniz’in Las Vegas’ı!

Yıllar önce Kapalı Maraş ile ilgili dostum Kaan Tatlı ile yaptığım, ‘gayet ciddi’ bir röportajımı sizlerle paylaşmak istiyorum.

Kaan yıllar önce askerliğini burada yapmış. Bana anlattıklarından etkilenerek sizlere ‘Hayalet Şehir’ Kapalı Maraş’ı tanıtmak istiyorum.

1974’teki Barış Harekâtı süresince Kapalı Maraş, Rumların elinde olan kendi halinde bir sahil kentiymiş. Rivayete göre Türk birlikleri harekâtın son gününde yolunu şaşırarak sabah sabah şehre giriyor ve bölgeyi kuşatıyor. Magosa’nın güneyinde kalan bu kentin Rum halkı da uykusundan yeni yeni uyanıyor. Tabii ne olduğunu anlayamayan Rumlar, bir anda şehri olduğu gibi bırakıyor. Öyle evler varmış ki, bölge halkı kahvaltı masasından telaşla kalkmış ve şehri terk etmişler. İddiaya göre masa öylece duruyor.

Kapalı Maraş 46 yıl aradan sonra tam anlamıyla ölü bir şehir. Çok katlı oteller ve binalar, yıllardır bomboş halde kaderine terk edilmiş durumda.

Yağmacıların elinden kurtulmayı başaramasa da sadece Kıbrıs’ın değil; tüm Akdeniz’in en önemli turizm cennetlerinden biriymiş, Kapalı Maraş.

46 yıl boyunca bölgede nefes almak bile neredeyse yasaktı.

1974 öncesi Akdeniz’in en ünlü tatil merkezlerinden biri olan Maraş, şu sıralar Birleşmiş Milletler tarafından denetlenen ve Kıbrıs adasını ikiye ayıran ‘Yeşil Hat’ tampon bölgesinde bulunuyor. İçerde Birleşmiş Milletler’e ait bir adet bina ve yaklaşık 400 metre ilerisinde ise Türk Silahlı Kuvvetleri’ne orduevi yapılması için tahsis edilen altı apartman bulunuyor.

Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile orduevi yanında bulunan kız öğrenci yurdunda kalan öğrenciler dışında içeriye giriş kesinlikle yasak. Hayalet şehri görmek isteyen yabancı turistler, 2016 yılına kadar Maraş İkon Kilisesi’nden öteye de gidemiyorlardı. Kiliseye giriş şu an yasak.

Askeri kartı olanlar, yurtlarda kalanlar ve kayıtlı taksiler haricinde hiçbir şekilde sivil araç ve yaya Kapalı Maraş Bölgesi’ne şu ana kadar alınmadı.

Şehirde vakti zamanında, ünlü Hollywood yıldızı Sophia Loren’in bile bir malikânesi bulunuyormuş.

Deyim yerindeyse 30 bin kişinin rahatça yaşayabileceği bu modern şehir, şimdi tam anlamıyla bir harabe…

Şehrin kuzeyinde Türklerin yaşadığı Maraş var, ama Kapalı Maraş çok daha modern. Şehrin envanteri ve taşınır taşınmaz tüm mallarının sayımı her yıl BM Barış Gücü’ne bağlı üstü düzey yetkililer tarafından yapılıyor.

Kaan’ın anlattıkları bunlarla sınırlı değil; tam 46 yıl önce bile bu şehirde teknoloji en iyi imkânlarla kullanılmış. Evlerin çatılarında güneş kolektörleri var, her evin havalandırması mevcut. Ayrıca şehri kablolarla besleyen enerji hattı yerin tam altından geçiyor.

Konunun bence en vahim olanı ise şehirde bulunan iki bin yataklı bir otel çaresizliğine terk edilmiş.

Otelin klimasından tutun da modern teknolojinin ihtiyaç duyduğu tüm gereksinimler düşünülerek tasarlanmış. Otel, denize sıfır konumda olduğu için zamanında bölgenin eşsiz bir tatil köyüymüş. Otoparkında devrin son model otomobilleri, şu an çürümüş birer hurda yığını.

Halkının eğlenceye düşkünlüğü, tavernaların ve barların çokluğundan da belli oluyor. Evlerde ise yığınla kitap var. Yani halk sadece eğlenceye değil; okumaya da meraklı.

Son olarak, dilden dile dolaşan ve sadece kulaktan dolma olduğuna kanaat getirmekle yetindiğim bir bilgi daha var.

Bahsi geçen bu otele ait 2007 yılına kadar otel rezervasyonlarının dolu olduğunu duydum. Düşünsenize 33 yıl sonraya yapılan bir rezervasyon!

Kim öle kim kala?

Tıpkı Kıbrıs görüşmelerinin zamanında sürekli askıda olması gibi, Kapalı Maraş da tozlu rafında bekledi yıllarca.

Konunun siyasi boyutu beni bağlamıyor ama alınan bu karar birilerinin çok canını yakacak biliyorum.

Çünkü bölge yeniden halka açılıyor.

Yorumlar (2)
H. TUNÇ SÖKMENER 2 ay önce
Sevgili dostum Uğur, yazdıklarının hepsi doğru.1986/1990 yıllarında Doğu Akdeniz Üniversitesinde eğitim gördüm ve ikametgahı Kapalı Maraş bölgesindeki Ordu evi (Erkek öğrenci yurdu) yerleşkesiydi.Yazdığın gibi sadece özel izinli okul servisleri ve taksiler ile ulaşılabilen,çevresel yerleşimin mükemmel olduğu bir şehir.Malum o dönemde yaşlarımız çok genç ve kanlarımızın tam kaynadığı zamanlardı.Yasak dendiği zaman o yasakları delmek en büyük heyecanımızdı.Civardaki tüm evler ve oteller bizim detaylı ziyaretlerimize ev sahipliği yaptı.O dönemde bile kiliselerden çok arkadaşımız ganimet sayılabilecek ikonlar, bakır kazanlar ki ağırlığınca alıcı bulan materyallerdi.O evlerden çıkarılan klasikler sınıfına giren inanılmaz kitaplar getiriyorlardı arkadaşlarımız.Dediğin gibi o dönemde bizim kaldığımız yurt binası olarak kullanılan otelin teknolojisi bile inanılmazdı.O rezervasyon kayıtlarını, garajlardaki o döneme ait son model arabaları ben kendi gözlerimle gördüm, evlerini öylece bırakan insanların masallarını, eşyalarını birebir gördüm.Umarım açılacak sahil şeridi ile ilgili başka sıkıntılar yaşanmaz.Bizim orada olduğumuz dönemde bile Kıbrıs'ı gençlerle yıldızımız hiç barışmadı.Kendilerini hep İngiliz vatandaşı olarak kabul ettiklerinden (bu arada hepsinde İngiliz pasaportu mevcut) bize her fırsatta bu Türk'ler de nereden geldiler, rahatımızı kaçırdınız yakınmaları hep gündemde oldu.Hayırlısı diyelim ve bekleyip görelim.Anılarım gözümün önüne geldi, keyifli günlerdi ve sayende biraz olsun dillendirdim.Sağlıcakla kal, sevgiler selamlar
uğur bayram 2 ay önce
canım hocam,
senin yorumların yazının önüne geçmiş, çok mutlu oldum. aydınlatıcı bilgilerin için çok çok teşekkür ederim
parçalı bulutlu
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Alanyaspor 8 20
2. Fenerbahçe 9 20
3. Galatasaray 9 17
4. Gaziantep FK 9 14
5. Karagümrük 9 13
6. Başakşehir 9 13
7. Beşiktaş 8 13
8. Konyaspor 8 12
9. Rizespor 8 12
10. Kasımpaşa 9 12
11. Hatayspor 7 12
12. Göztepe 8 11
13. Malatyaspor 8 11
14. Sivasspor 8 9
15. Trabzonspor 9 9
16. Antalyaspor 9 9
17. Erzurumspor 8 8
18. Kayserispor 8 7
19. Gençlerbirliği 8 5
20. Denizlispor 8 5
21. Ankaragücü 7 2
Takımlar O P
1. Altınordu 10 20
2. Adana Demirspor 9 18
3. Ankara Keçiörengücü 10 18
4. Tuzlaspor 9 18
5. İstanbulspor 9 17
6. Samsunspor 10 17
7. Giresunspor 9 15
8. Bursaspor 10 14
9. Balıkesirspor 10 14
10. Altay 8 13
11. Akhisar Bld.Spor 10 13
12. Adanaspor 9 12
13. Ümraniye 10 10
14. Bandırmaspor 10 8
15. Boluspor 10 7
16. Menemen Belediyespor 8 6
17. Ankaraspor 9 5
18. Eskişehirspor 10 1
Takımlar O P
1. Tottenham 9 20
2. Liverpool 9 20
3. Chelsea 9 18
4. Leicester City 9 18
5. Southampton 8 16
6. Everton 9 16
7. Aston Villa 8 15
8. West Ham 9 14
9. M. United 8 13
10. Crystal Palace 9 13
11. Arsenal 9 13
12. Wolverhampton 8 13
13. Man City 8 12
14. Leeds United 9 11
15. Newcastle 9 11
16. Brighton 9 9
17. Burnley 8 5
18. Fulham 9 4
19. West Bromwich 9 3
20. Sheffield United 9 1
Takımlar O P
1. Real Sociedad 10 23
2. Atletico Madrid 8 20
3. Villarreal 10 19
4. Real Madrid 9 17
5. Cádiz 10 14
6. Granada 9 14
7. Sevilla 8 13
8. Valencia 10 12
9. Elche 8 12
10. Getafe 9 12
11. Real Betis 9 12
12. Barcelona 8 11
13. Osasuna 9 11
14. Deportivo Alaves 10 10
15. Eibar 10 10
16. Athletic Bilbao 8 9
17. Real Valladolid 10 9
18. Levante 9 7
19. Huesca 10 7
20. Celta de Vigo 10 7
Günün Karikatürü Tümü
Namaz Vakti 25 Kasım 2020
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı